Amasya tamimi

Amasya tamimi

Amasya tamimi

Amasya’da kaleme alınan Tamim, Mustafa Kemal Paşa önderliğinde Milli Mücadele sürecinin yeni aşamalar kaydetmesi açısından büyük önem taşımaktadır. Tamim’in Amasya’da kaleme alınması, tesadüfi bir mekansal tercih de değildir. Milli Mücadele açısından son derece kararlı bir siyasal ve toplumsal zemin, 1919’lu yıllarda Amasya’da mevcuttur. Amasya’daki Milli Hareket, Samsun-Giresun Trabzon hattı ve o hat dolayımıyla Kastamonu, Tokat ve Erzurum etkilenimli ve ilişkili gelişmiştir denilebilir.

Yanındaki askeri erkanla 12 Haziran 1919 günü Amasya’ya gelen Mustafa Kemal Paşa’yı, karşılayan Amasyalılar’ın adları şöyledir:

Hacı Hafız Tevfik Efendi (Amasya Müftüsü, Meclis-i Umumi Vilayet Azası), Topçuzade Mustafa Bey (Belediye Reisi), Hoca Bahaddin Efendi, Şeyh Cemalleddin Efendi, Harputizade Hasan Efendi, Eytam Müdürü Ali Efendi, Hacımahmudzade Mehmed Efendi, Miralayzade Hamdi Efendi, Kofzade Hafız Mustafa Efendi, Şirinzade Mahmud Efendi, Melekzade Süleyman Efendi, Kahvecizade Mehmed Efendi, Veysibeyzade Sıtkı Bey, Seyfizade Ragıp Efendi, Arpacızade Hürrem Bey, Toğçuzade Hilmi Bey, Ali Himmet Bey, Yamukzade Mehmed Ragıp Bey, Yamukzade Hamdi Efendi, İsmail Hakkı Paşa, Yörgücüzade Rasim Efendi, Lütfi Bey, Komiser İsmail Bey, Komiser Muavini Osman Efendi, Abdurrahman Rahmi Efendi.

Mustafa Kemal Paşa’nın, Amasyalılara Hitaben Yaptığı Konuşmanın Metni

“Aziz Amasyalılar!

Padişah ve hükümet, İtilaf Devletleri’nin elinde esir bir vaziyettedir. Memleket elden gitmek üzeredir. Bu kötü vaziyete çare bulmak için sizlerle işbirliği yapmaya geldim. Hep beraber aziz vatanımızı ve istiklalimizi kurtarmak için gayretlerimizle çalışacağız.

Efendiler!

İzmir’in daha sonra Manisa ve Aydın’ın işgali gelecekteki tehlikeyi daha açık göstermektedir. İşgal ve ilhak gibi hadiseler, asil milletimizin tamamen muhafazası için mitingler yaparak milli heyecanı çok canlı bir şekilde göstermek lazımdır. Tahammülü imkansız bu acıklı vaziyetin karşısında derhal bir teşkilat kurmak ve büyük devletlerin mümessillerine tesirli telgraflar çekmek lazımdır.

Amasyalılar!

Burası, Havza’dan ötesi Pontus oluyor. Sivas ‘tan doğusu Ermenistan’a katılıyor. Memleket İngiliz Mandası altına giriyor. Tarihi büyük Türk Milleti böyle bir esareti kabul etmez,milletimizin tarihi şerefi vardır.

Muhterem Amasyalılar!

Memleketin her tarafından ateşli çalışmalar başladı. Türk vatanseverlerin gayretleriyle garp memleketlerimizde milli cepheler kuruldu. Cenupta Fransızlarla elbirliği yapan Ermeniler’e karşı saldırmaya başladılar. Erzurum’da Ermeniler’e karşı mücadele başlamıştır. Amasyalılar… Ne duruyorsunuz, burada da mutlaka her türlü hakkımızı korumak için Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti kurmalıyız.

Amasyalılar!

Düşmanların Samsun’dan yapacağı herhangi bir huruç harekatına karşı ayaklarımıza çarıklarımızı çekerek, vatanı en son kayasına kadar müdafaa edeceğiz. Allah milletimize mağlubiyeti gösterirse, bütün evlerimizi, mallarımızı ateşe vererek ve vatanı bir harabezare çevirerek boş bir çöl halinde düşmana bırakacağız.
Amasyalılar, buna hep beraber yemin edelim.”

Amasya Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti

Mustafa Kemal Paşa Amasyalılar’a hitaben yaptığı konuşmada, müdafaa-i hukuk cemiyetinin kurulması ihtiyacından söz etmişti. Bu konuşmayı takip eden gün, kentin nüfuz sahibi kişileri bir toplantı tertip ederek cemiyetin kurulmasını karara bağladılar. Müftü Abdurrahman Kamil Efendi, Cemiyet başkanı oldu. Cemiyette görev alanlar şunlardı:

Hoca Bahaeddin Efendi, Şeyh Cemaleddin Efendi, Harputizade Hasan Efendi, Topçuzade Mustafa Bey, Eytam Müdürü Ali Efendi, Topçuzade Hilmi Bey, Hacımahmuduzade Mehmed Efendi, Miralayzade Hamdi Bey, Kofzade Mustafa Efendi, Şirinzade Mahmud Efendi, Melekzade Süleyman Efendi, Veysibeyzade Sıtkı Bey, Seyfizade Ragıp Efendi, Yumukosmanzade Hamdi Efendi, Arpacızade Hürrem Bey.

Amasya Tamimi

1. Vatanın bütünlüğü, milletin bağımsızlığı tehlikededir. Hükümet, İtilaf Devletlerinin etki ve denetimi altında bulunduğundan, üzerindeki sorumluluğun gerektirdiklerini yerine getirememektedir. Bu hal milletimizi yok olmuş tanıttırıyor. Milletin bağımsızlığını yine milletin azim ve kararı kurtaracaktır.

Milletin durumunu ve davranışını göz önünde bulundurarak haklarını dünyaya duyurmak için her türlü etki ve denetimden uzak bir milli heyetin varlığı gerekmektedir. Bunun için her taraftan vuku bulan teklif ve milli istek üzerine Anadolu’nun en güvenilir yeri olan Sivas’ta milli bir kongrenin süratle toplanması kararlaştırılmıştır. Bunun için bütün illerin livasından fırka ayrılıkları dikkate alınmaksızın muktedir ve milletin güvenini kazanmış üçer kişinin olabildiğince çabuk yetişmek üzere hemen yola çıkarılması gerekmektedir. Her ihtimale karşı bunun bir milli sır halinde tutularak ve delegelerin gereken yerlere kimliklerini gizleyerek gelmeleri.

2. Doğu vilayetleri namına 10 Temmuz’da Erzurum’da toplanması gereken kongre için sözü geçen vilayetlerin Müdafaa-i Hukuk ve Redd-i İlhak Cemiyetlerinden seçilmiş üyeler zaten Erzurum’a doğru yola çıkarılmışlardır. O vakte kadar diğer vilayetlerimizin temsilcileri de Sivas’a geleceklerinden Erzurum Kongre’sinin üyeleri belirlenecek umumi toplantıya katılmak üzere Sivas’a hareket edecektir.

3. Bu maddelere göre delegelerin Müdafaa-i Hukuk-u Milliye cemiyetleri, belediyeler ve bu gibi kuruluşlarca seçilerek gönderilmeleri hakkında, yüksek yurtseverliğinizin gereği olan yardımcı aracılığın yapılmasını ve seçileceklerin adları ile hareket zamanlarının bildirilmesini dilerim.

4. Bu esasların uygulamasına 3. Ordu Müfettişi Mustafa Kemal Paşa, Eski Bahriye Nazırı Rauf Bey, 15. Kolordu Kumandam Kazım Karabekir Paşa, 13. Kolordu Kumandan Vekili Miralay Cevdet Bey, 3. Kolordu Kumandanı Miralay Refet Bey, Samsun Mutasarrıfı Hamid Bey, 2. Ordu Müfettişi Cemal Paşa, 12. Kolordu Kumandanı Miralay Selahattin Bey, 25. Kolordu Kumandam Ali Fuat Paşa, Bursa’da 17. Kolordu Kumandan Vekili Miralay Bekir Sami Bey, Edirne’de Kolordu Kumandanı Cafer Tayyar Bey, diğer bazı sivil ve askeri önemli kişiler tarafından çalışılacaktır. Bundan başka eski Sadrazam Müşir Ahmet İzzet Paşa, Nafia Nazırı Ferit Bey, Ayan üyesinden Ahmet Rıza Bey gibi kişilerden fikir ve düşünceleri alınacaktır.

5. Redd-i İlhak ve Müdafaa-i Hukuk-u Milli Cemiyetleri’nin verecekleri telgrafların telgrafhanelerce kabul edilmeyerek çekilmemesi Posta ve Telgraf Müdüriyet-i Umumiyesi’nden bildirilmiştir. Bu husus kesin şekilde reddedilerek her ne şekilde olursa olsun serbestçe yazışmaların sağlanması için gösterilerde bulunarak yazışmalar sağlanacak ve bunlar elde edilinceye kadar gösterilere devam olunacaktır.

6. Askeri ve sivil kuruluşlar hiç bir suretle terk ve başkasına verilmeyecektir. Vatanın herhangi bir tarafında yeniden yapılacak düşman işgal hareketleri bütün orduyu ilgilendirecek ve meydana gelen duruma göre memleketin savunmasına birlikte girişilecektir. Bu sebeple komutanlar derhal birbirlerini haberdar edeceklerdir. Silah ve savaş malzemesi kesinlikle elden çıkarılmayacaktır.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir